Als muziek in je genen zit

Journalist Geert Van der Speeten van De Standaard sprak met onze chef-dirigent, lid van een dirigentenfamilie, naar aanleiding van Khovansjtsjina.

© Katrijn Van Giel

‘Ik was elf toen onze familie Moskou inruilde voor Berlijn. Aan de tijd van intense veranderingen onder Gorbatsjov bewaar ik levendige herinneringen. Vooral dat er in de hele stad geen brood voorhanden was. Toch voelde ik mij als kind gelukkig en geborgen in Moskou. Het zou tot 2009 duren voor ik terugkeerde, onder meer om er een eigen orkest op te richten. Ik voelde mij een vreemdeling. Niemand sprak nog het rijke, literaire Russisch dat ik al die tijd onderhouden had.’

‘Zo had mijn familie altijd een sterke band met de componist Dmitri Sjostakovitsj. Ik ben te jong om hem ooit ontmoet te hebben. Maar door alle verhalen die ik opving, is het alsof ik hem persoonlijk ken. Ik ben geboren in 1979, maar ik heb het gevoel dat de Russische muziek van de twintigste eeuw diep in mij zit.’

‘Op mijn 22ste kreeg ik problemen met mijn gewrichten. (...) Genoeg jongeren weten op hun tweeëntwintigste nauwelijks waar ze naartoe willen, maar voor mij was de toekomst overduidelijk. Zo kwam ik terecht bij orkestdirectie. Het was niet van harte. Mijn vader was mij voorgegaan, mijn broer Vladimir was op dat moment al een beroemde dirigent. Drie in één familie: zoiets kon nooit. Niemand zou mij serieus nemen.’

‘Wat is mijn thuis? Moskou? Berlijn, waar mijn familie verblijft? Misschien Antwerpen, waar ik zo’n zes maanden per jaar doorbreng? Sinds 2011 ben ik verbonden aan Opera Vlaanderen, ik blijf er zeker tot 2016. Het kan niet anders betekenen dan dat ik hier gelukkig ben. Ik hou van de directe stijl van dit huis. Het doet er ook alles aan om ook een jong en onvoorbereid publiek te bereiken.’

‘De muzikale kennis zie ik steeds verder teruglopen, maar dat is niet iets typisch voor België. Muziek zou een vanzelfsprekender onderdeel moeten zijn van de algemene opvoeding. En dan niet als een leerpakket, maar als een vak dat de fantasie van jonge mensen prikkelt.’

‘De opera Khovansjtsjina gaat over de botsing tussen oude en nieuwe religieuze opvattingen. Maar de angst voor verandering kan je ook perfect toepassen op cultuur, identiteit of politiek. Moessorgski’s opera toont een herkenbaar generatieconflict. Je hebt de ouderen, die altijd in de verleden tijd praten en geen verandering dulden. Daarnaast de jongeren, met hun drang om roekeloos nieuwe deuren te openen, zonder begrip voor het verleden. Ze realiseren zich niet dat je je wortels niet kunt afsnijden.’

Geert Van der Speeten voor De Standaard, 27 oktober 2014

Lees het volledige interview met chef-dirigent Dmitri Jurowski op destandaard.be

Meer weten