Monumentaal en meetkundig: het decor en de kostuums van Don Carlos

De laatste weken zien we hier in de opera steeds meer figuren passeren in kleurrijke, groteske outfits. En ook als je een blik werpt op de set-in-opbouw van Don Carlos vallen de grote, geometrische vormen op. Hoog tijd voor een woordje uitleg van beeldend kunstenaar Hans Op de Beeck, die de set bedacht, en kostuumontwerper Greta Goiris.

Hoe zijn jullie gestart aan deze opdracht? Wat dachten jullie toen jullie naar Don Carlos begonnen te luisteren?

Hans Op de Beeck: "Eerlijk? Mijn eerste reactie was: “mijn god, wat is die opera lang!” (lacht). De muziek is prachtig, maar als kunstenaar moet ik het visueel spannend houden. Gelukkig kwamen Greta en ik redelijk snel uit bij de oude schilderkunst als grootste inspiratiebron." 

Greta Goiris: "Als je op de doeken van Hiëronymus Bosch en Pieter Bruegel inzoomt, dan vind je een enorme veelheid aan taferelen, die grotesk, vreselijk of hilarisch zijn. Ze zitten vol met bizarre personages, vormen en voorwerpen. Dat gaf ons al heel wat materiaal om mee te werken."

Op de Beeck: "We zijn uitgekomen op een heel kalme, windstille wereld, vol gesatureerde kleuren, waarin alle zangers en koorleden samen ook het landschap vormen. Het is als een soort prentenboek dat je opent en dat je aan het einde weer dichtslaat."

 

De kalme, windstille wereld van Don Carlos © Hans Op de Beeck

 

Zowel in de kostuums en het decor zitten grote meetkundige figuren.

Goiris: "Ik ben voor de kostuums uitgegaan van geometrische vormen die je bijvoorbeeld bij de haute couture uit de jaren 1950 vindt. Denk aan die typische capes uit die periode, en de kegelvorm die je in bepaalde ontwerpen van jurken ziet.  

Voor Johan Simons(de regisseur, nvdr) was het ook belangrijk om hedendaagse toetsen in de kostuums te hebben, om het verhaal naar vandaag te halen. Daarom is het een collage van verschillende historische vormen zoals conische rokken, monumentale mouwen en geplooide kragen."

De kostuums van Greta Goiris

 

Op de Beeck: "In het decor zie je die grote figuren ook. De scène zal ook vol staan met grote rekwisieten, in dezelfde vormen. Die verwijzen naar het onvermogen van het personage Don Carlos om de dingen te bevatten. De vader van Carlos, Filips II, vond hem niet geschikt om te regeren, en hij was effectief ongeschikt. 

Carlos is in deze productie zowat een kind gebleven. Daarom zijn de geometrische vormen monumentaal en Carlos in verhouding nietig. Vergelijk het met een blokkendoos die je aan kinderen geeft om de wereld te leren begrijpen, waarbij de ene vorm in de ander moet passen."

 

De geometrische vormen die de basis vormen voor het decor en de kostuums © Hans Op de Beeck

 

Johan Simons ziet Don Carlos als een ‘nachtstuk’. Wat zijn de implicaties daarvan voor jullie? 

Goiris: "Johan wou bedden op scène voor de verschillende personages. Het bed is daarbij ook een plaats voor heel fysieke momenten en zelfs gevechten. 

Zo zijn we uitgekomen bij een soort pyjama’s die de karakters onder hun historisch aandoende outfit dragen. De nachtkledij als onderste laag voor de personages toont hun kwetsbaarheid. 

Johan is steeds op zoek naar het intieme, het kleine en het alledaagse. Daarom situeren we bijvoorbeeld ook een scène in Carlos’ slaapkamer. Van de historische Don Carlos weten we dat hij aan het einde van zijn leven in zijn kamer gevangen werd gezet door zijn vader, Filips II."

Op de Beeck: "Dat is de essentie, Don Carlos, die er niet in slaagt echt grip op de dingen te krijgen. Waanbeelden, herinneringen en het hier en nu lopen allemaal door elkaar. Hij dwaalt tussen zijn herinneringen."

Dit zijn stukken uit een langer interview met Hans Op de Beeck en Greta Goiris. Het volledige interview vind je in het programmaboek, te koop voor de voorstelling.

 

Imposante kostuums met nachtkledij daaronder

Benieuwd naar het resultaat?

Don Carlos speelt van 19 september tot 9 oktober in Opera Antwerpen, en van 16 tot 30 oktober in Opera Gent.

Ik kom naar Don Carlos


Meer over Don Carlos?