Avontuurlijke omzwervingen in Beiroet eindigen in Chaos

De grote zaal in kunstencentrum Ter Vesten in Beveren (zo’n 30 kilometer buiten Antwerpen) zat goed halfvol met kinderen tussen acht en twaalf voor de voorstelling De torens van Beiroet van Muziektheater Transparant & Moussem Nomadisch Kunstencentrum. Het rumoer was bijna niet te harden –  ik zat er middenin – en ik bedacht al dat grote schouwburgen beslist niet voor jonge kinderen gemaakt zijn. Tot actrice Aline Goffin met overmoed van wal stak, en de zaal compleet stil werd. Magisch!

Zo’n tweehonderd leerlingen luisterden gefascineerd naar het verhaal van de roekeloze Nabila, een plattelandsmeisje uit Libanon dat persé naar Beiroet wilde. Klandestien rijdt ze mee met de taxi van haar oom vanuit haar vredig en saai dorp tot bij de eerste drukke straten van de Libanese hoofdstad. Haar oom betrapt haar algauw, maar ze weet te vluchten en staat er plots moederziel alleen voor. Een jong kind in de anonieme grootstad: dat spreekt tot de verbeelding – al zeker als je zelf op een dinsdagnamiddag in een donkere schouwburg op het platteland zit.

Het verhaal werd geschreven (en in boekvorm geïllustreerd) door auteur en tekenaar Paul Verrept. Hij ging er zelf voor naar Beiroet, waar hij zich onderdompelde in de uit haar voegen barstende metropool. De avontuurlijke omzwervingen van het meisje worden verteld met op de achtergrond (film)beelden van de grootstedelijke atmosfeer: een overdonderende wereld waar Nabila eerst met alle plezier straatkind wordt, de zee ontdekt en een boezemvriendin vindt in lotgenote Zhirah uit een vluchtelingenkamp vlakbij.

Haar pret kan niet op, maar langzaamaan komt de sombere realiteit boven van stinkende lucht, moordend verkeer, hekken die haar beletten bij het strand te komen. De beelden van haar ontdekkingstraject worden geprojecteerd op twee schermen die achter elkaar staan opgesteld en een soort diepte-effect geven dat doet denken aan een reuze viewmaster. De protagoniste speelt ervoor, -tussen, -achter. Het werkt erg goed: je krijgt een gevoel van diepte en ondergaan in de omgeving.

Inmiddels ontdekken Nabila en Zhirah de wereld met gulzigheid en ontzetting. Ze weten zich te redden in de stadsjungle, duiken van het zwembad in het casino, slapen in verlaten huizenblokken, en genieten van elkaar. Lieve, speelse, nieuwsgierige wezentjes in een onvatbare wereld. Zolang ze elkaar hebben houden ze het vol.

De muzikale effecten komen van het HERMESensemble: Karin de Fleyt speelt fluit, en Elias Bartholomeus contrabas. Geen makkelijke muziek om kinderen mee te bekoren, al zeker niet als de melodie zich ontpopt in een hedendaagse grillige soundscape met knarsende klanken en een spooky-stem. Het spoort wel met de steeds onheilspellender beelden op het scherm.

Want inmiddels breekt er een oorlog uit. Of is het een aardbeving die de stad teistert? Beelden en verhaal maken dat niet duidelijk. En als er opeens hoge torens uit de grond oprijzen die de hele stad overschaduwen en de tere meisjes bedreigen, raakt de verhaallijn ook voor mij zoek. Het werk van de projectontwikkelaars allicht, die zich de oude, vertrouwde stad toe-eigenen zonder de mensen erin te ontzien. Overweldigende tekeningen en dissonante noten maken het dreigend onheil en de ontreddering tastbaar.

Recensie Theaterkrant

Recensie De Torens van Beiroet

De torens van Beiroet van Muziektheater Transparant is op vormelijk vlak een erg fraaie muziektheatervoorstelling geworden met dank aan Stijn Grupping en Wouter Van Looy, die laatste stond tevens in voor de regie. Zowel op de podiumvloer als op twee doorschijnende doeken worden de beelden geprojecteerd die een geheel vormen. Het podium wordt zo een strand, het doek de zee, of het podium de straten vanuit de lucht bekeken, en het doek de huizen in de straat vanop de grond gezien, het podium het begin van een weg en wat gras op het plattenland die via het doek doorloopt en het landschap vormt samen met het alleenstaande huisje van Nabila’s ouders. Haar vader is landarbeider. Op een dag heeft ze het gehad met dat leven. Ze verveelt zich en wil het avontuur tegemoet waar een djinn haar toe aanzet. Een djinn is hier een bovennatuurlijk onzichtbaar wezen (ook wel een geest) die Nabila stuurt. In tegenstelling tot waar sommige moslims ook in geloven, neemt hij geen bezit van haar en ontneemt hij haar vrije wil niet. Hij is met rook in haar neus gekomen toen ze vijftien werd. Om in de stad te geraken, verstopt ze zich in de taxi van haar oom. Daar vlucht ze uit maar al snel ontdekt ze dat het leven in de stad niet datgene was waarvan ze droomde.

De torens van Beiroet is Paul Verrepts vierde tekst die muziektheater Transparant vertaalt naar het theater na Koningin zonder Land, Het meisje de jongen de rivier en Porselein. Verrept baseerde zich op het verhaal van schijfster Hoda Barakat die van het platteland naar de stad trok om die vervolgens de rug toe te keren, maar niet in haar werk. Toen de auteur op werkbezoek was in Beiroet stelde hij al meteen de twee gezichten van die stad vast. Aan de ene kant zijn er de gebouwen die half vernield zijn maar waar wel mensen in wonen. Aan de andere kant zijn er de megalomane nieuwbouwprojecten. Of hoe de kloof tussen arm en rijk zelden zo zichtbaar was in de grootste stad van Libanon. De drukke straten – de files zijn er niet te overzien - zorgen er voor ontzettend veel luchtvervuiling.

In die straten zal Nabila merken wat armoede en eenzaamheid is. Ze vindt nauwelijks voedsel ‘Op een avond verga ik van de honger’, en heeft moeite om te overleven ‘Ik dwaalde rond, leerde de plekken kennen waar ik geld of iets te eten kreeg, de plekken waar ik beter niet kwam, waar ze me wegjoegen of bedreigden.’ Pas wanneer ze Zahirah, een vluchtelinge (in Libanon vind je veel Syrische en Palestijnse vluchtelingen n.v.d.r.), leert kennen die sneller en slimmer is, heeft ze er een maatje bij die tevens van pas komt: ‘Ze kent alle wegen en stegen, steelt als de beste. Wie haar betrapt, ontwapent ze met haar ogen.’ Met haar zal ze een huis gaan bewonen: ‘Mijn handen vinden haar handen. Al zo lang was niemand nog zo dicht bij me. Ze drukt haar borsten tegen mijn rug aan, slaat haar armen om me. We schuilen terwijl de wereld instort en om ons heen herrijst.’ Een huis, waar het koppel hardhandig uit gezet zal worden.

Aline Goffin vertelt dit lineaire verhaal op een erg boeiende manier, hoewel sommige teksten uit het boek kennelijk niet de voorstelling gehaald hebben. Hier en daar zet ze de tekst om in spel wanneer ze wat zenuwachtig als een jong meisje aan haar rok frunnikt bijvoorbeeld of een deken om zich slaat om te gaan slapen. In haar stemgebruik met heerlijk rollende ‘r’ merk je dat ze al heel wat stemmenwerk deed (o.a. voor Frozen, Despicable me & Alice in Wonderland). Gehijg en kreetjes integreert ze ook in haar tekst. Voor de passages van de djinn spreekt ze haar lagere register aan. Knap is ook de wisselwerking tussen live tekst en ingesproken tekst die naadloos in elkaar overgaan. Wanneer de ingesproken tekst te horen is, gaat deze voorstelling ook voor een zeer knappe surround-beleving. Ook dwarsfluitiste Karin De Fleyt en contrabassist Elias Bartholomeus gebruiken de ruimte door vooraan te musiceren en halfweg de voorstelling achteraan. Zij voorzien De torens van Beiroet van live muzikale begeleiding. Onder andere op het platteland bootsen ze de wind na, terwijl de taxirit naar de stad een zekere jachtigheid en chaos uitademt (ze spelen door elkaar en niet met elkaar). Een stad waar twee meisjes de liefde bij elkaar vinden terwijl de omgeving waarin ze vertoeven amoreel is en een kille zakelijke, economische realiteit belichaamt. Een van winst en verlies. 

Recensie concertnews.be

Terug